Hybride loopgraven

Een moderne oorlog draait om de vraag welke kant de overtuigendste content creëert om de eigen misdaden te rechtvaardigen.


Vroeger begonnen ze met een oorlogsverklaring en eindigden ze met vrede. Tegenwoordig zijn oorlogen al aan de gang voordat ze als zodanig herkenbaar zijn. Ze eindigen niet, maar soms zorgt een wankel bestand voor een pauze.


De term Derde Wereldoorlog is gebaseerd op het strikte onderscheid tussen oorlog en vrede dat past in een twintigste-eeuws wereldbeeld.


Wie beweert dat vrede meer is dan alleen de afwezigheid van oorlog, onderschat oorlog en overschat vrede.


In de doctrine van de multipolaire afschrikking verdelen machtsblokken de wereld onder elkaar zonder dat internationaal recht en morele belemmeringen een rol spelen. Om zich te handhaven, zijn de blokken op hun eigen kracht aangewezen. De bron van die kracht vinden ze in een verzonnen verleden dat uitmondt in een mythische identiteit, hun eerste verdedigingslinie in de nieuwe wereldorde.


Om draagvlak te creëren voor hogere militaire uitgaven, legt de regering haar burgers de vraag voor waarom hun land het verdedigen waard is. Met de verzamelde antwoorden construeert ze een veelstemmige, patriottische identiteit die van de verhoging van het defensiebudget een hamerstuk maakt.


Vreedzame democratieën kunnen alleen overleven dankzij de ondergrondse oorlog van hun geheime diensten, waarin de spelregels van de vreedzame democratie versoepeld zijn.


In West-Europa hebben archeologen tussen de resten van het vooruitgangsgeloof de overtuiging aangetroffen dat de mensheid ooit te beschaafd zou worden om oorlog te voeren.


Een hybride oorlog vereist de totale mobilisatie. Er zijn geen burgers meer, het front is overal. De vrede trekt zich terug in vluchtige momenten, de luchtbellen in het hybridum.


Een noodpakket voor de hybride oorlog bevat ook potloden, papier, postzegels en postadressen in notitieboekjes. Postbodes zullen de elitetroepen van de hybride defensie zijn.


Als op de retorische resten van het internationaal recht een nieuwe wereldorde verrijst, zal die gebouwd zijn met zeldzame aardmetalen.


Het humanitair oorlogsrecht is een optische illusie die nu eens een barmhartige glimlach toont, dan weer een cynische grijns die van oorlog een spel maakt.


Mensenrechten waarvan de naleving niet kan worden afgedwongen, zijn geen mensenrechten maar mensenwensen.


Een beschuldiging van oorlogsmisdaden roept de vraag op of we de stem van de beschaving horen die wordt verheven tegen de barbarij, of dat de slachtoffers gerecycled worden om als politieke munitie te dienen.


Een boycot is een offensief van troepen die zich te beschaafd wanen voor het slagveld.


De roes van een geslaagde revolutie probeert de revolutionairen te veranderen in de tirannen die ze verjoegen. De geest van een mislukte revolutie probeert de tirannen te veranderen in de revolutionairen die ze neersloegen.


Het Westen is geen politieke of culturele eenheid, maar een projectie van de spreker. Wie het Westen prijst of bekritiseert, toont vooral de eigen obsessies.


De Nederlandse onbekendheid met Midden- en Oost-Europese landen en de daaruit voortvloeiende vooroordelen over die landen tonen dat veel Nederlanders nog steeds achter het IJzeren Gordijn wonen.


Alomtegenwoordigheidswaan is de ingebeelde aanwezigheid bij gebeurtenissen in verre landen, veroorzaakt door de illusie dat sociale media de ongefilterde waarheid weergeven. Patiënten laten zich vrijwillig opnemen in een gesloten wereldbeeld, waar binnen muren van gewatteerde woorden permanente algoritmische zorg beschikbaar is.


Algoritmen zijn de zondebokken van onze tijd.


Sociale media helpen ons beroemdheden creëren die we aan hun tekortkomingen naar beneden kunnen trekken om ons te vergapen aan hun ondergang. De val van een reus verzoent de dwergen met hun nietigheid.


Sinds sociale media de grootste dealers zijn, is concentratie de roes van de elite.


In de renaissance die volgt op het tijdperk van de sociale media zal de populairste kunst die van het zwijgen zijn. Als een sculptuur die uit een blok marmer gehakt wordt, zal uit het rumoer de welsprekende stilte worden bevrijd.


Nu meningen mainstream zijn, is nieuwsgierigheid een niche en twijfel tegendraads.


Wie de argumenten van de tegenstander niet kan weerleggen, plakt er etiketten op in de hoop ze daarmee onschadelijk te maken.


Een effectieve debater weet dat het onomstotelijk bewijs voor de onjuistheid van een vooroordeel niet volstaat om het weg te nemen.


Virtue signallers dragen hun meningen als accessoires, zichtbaar en inwisselbaar.


Als je demonstreert om je gevoelens te uiten, demonstreer je alleen je gevoelens.


Protesteer je tegen wereldleed omdat je de beelden niet meer kunt verdragen, dan kun je je troosten met de gedachte dat er veel wereldleed is waarvan je nooit beelden zult zien.


Wie de regering oproept om maatregelen te nemen op grond van het aantal demonstranten, is alleen een democraat als meer dan de helft van de bevolking aan de demonstratie deelneemt.


Factivisme is de strijd voor meningen die jouw factie feiten noemt.


Nuances zijn alleen zichtbaar voor wie de juiste afstand bewaart.


Met nuances en context kun je zowel verschillende perspectieven belichten als vergoelijken wat eerst nog verwerpelijk leek.


De nuance in het maatschappelijk debat is een drenkeling in een draaikolk van gemanipuleerde emoties.


Een afkeer van tegenspraak vermomt zich graag als een waarschuwing voor polarisatie.


Hoe extremer de standpunten, hoe radicaler het compromis.


Extremisme is de veilige haven voor wie op de vlucht is voor twijfel.


Het geloof in een complottheorie is een vorm van regressie. Uit angst voor wat ze niet begrijpen, keren de aanhangers terug naar de sprookjeswereld uit hun kindertijd.


Pathetisch is de mening die pretendeert tegen de stroom in te zwemmen maar comfortabel op de mainstream drijft.


De onbeheersbare drang tot het verkondigen van meningen reduceert communicatie tot de vroegtijdige opinielozing waarmee de een het gesprek smoort voordat de ander zich kan uiten.


Een debat is een centrifuge waarin de meningen die achterblijven het zwaarst wegen.


Een bubbel is een vrijstaand prefab huis met ramen die aan de binnenkant zijn voorzien van spiegelglas.


Wetenschap is het verzet tegen de neiging om de eigen wens tot waarheid te verheffen.


Een regering die geweld gebruikt tegen journalisten, bekent misdaden door nieuwe te begaan.


Tribalisme is het liefdesnestje waar de extremen op het politieke spectrum elkaar in de armen sluiten.


Een ideologie is een all-inclusive resort. Als je eenmaal binnen bent, is alles gratis. De entree betaal je door te beloven dat je zoveel mogelijk zult consumeren.


Boomers die zich er door jongere generaties van laten overtuigen dat ze alle huidige wereldproblemen hebben veroorzaakt, gedragen zich als kinderen die een standje krijgen en bevestigen zo het vooroordeel dat boomers nooit volwassen zijn geworden.


Het vertrouwen dat de technologie ons elke oplossing zal leveren die we nodig hebben om te overleven, bewijst dat we gokkers zijn die liever de inzet verdubbelen dan passen.


In de nieuwste update van de klassenstrijd komen de getrackte massa’s in opstand tegen hun uitbuiting door de databezitters.


Het verschil met andere vechtsporten is dat niet de deelnemers aan de democratie gewogen worden, maar hun standpunten. De overeenkomst is dat ook democratie ongeschikt is voor mensen zonder incasseringsvermogen.


Een natie is een mozaïek van mythen met de juiste belichting.


Het sluiten van de grenzen is heeft de voorkeur van degenen die immigratie beschouwen als grensoverschrijdend gedrag.


Xenofobie is een kasteel met kantelen waarachter je je verschanst om door de schietgaten te kijken, die slechts uitzicht bieden op vijandelijke doelwitten.


De dominante politieke krachten van onze tijd zijn nostalgie naar een geromantiseerd verleden en angst voor een dreigende toekomst.


Geprezen zij de politieke partij met een naam die meer lijkt op een vlag die de lading dekt dan op een zeil dat de smokkelwaar verhult.


Aangezien de darmen ons tweede brein zijn, kunnen kiezers beter naar hun onderbuikgevoel luisteren dan naar hun hart.


Hunkerend naar verlossing laten kiezers zich uitkleden door de nieuwe profeet. Als hun verlangen gestild is, vragen ze zich geschrokken af wat ze verwekt hebben.


Om wedstrijden eerlijk te laten verlopen, moeten juryleden in de meeste jurysporten eerst een opleiding volgen. Een uitzondering is het verkiezingsdebat, waarbij iedereen jurylid kan zijn en zelf de regels mag bepalen.


Wanneer politici en bestuurders zeggen dat ze iets keihard willen aanpakken, reciteren ze slechts de mantra der machteloosheid.


Het geloof in een groepsidentiteit is de eerste stap naar apartheid.


Ooit was identiteitspolitiek een frisse sopraan die het koor een stem gaf die het tot dan toe ontbeerd had. Toen ze de hoge noten niet meer haalde, probeerde ze alleen nog zo hard mogelijk te zingen om iedereen te overstemmen.


De verweesde individualist speelt een betrokken burger om zich te kunnen wentelen in de massa die scandeert wat goed voelt, terwijl gevoelens stollen tot standpunten.


Het politieke spectrum is geen rechte lijn, maar een cirkel.


Het gebruik van de termen extreem en radicaal om politieke tegenstanders te diskwalificeren, verraadt vooral heimwee naar de tijd waarin dat effectieve wapens waren.


Het digitale wijkbureau: de oplossing voor de moderne politieke partij die het contact met de samenleving serieus neemt.


Op sociale media tonen algoritmisch uitgedaagde stijfkoppen hun afstotelijkste gezicht. In burgerberaden zie je redelijkheid: de uitersten van het spectrum zoeken middenwegen waar ze elkaar de hand reiken. Niet bij bestuurders of politici ligt de sleutel, maar bij mensen die geleerd hebben naar elkaar te luisteren.


Het fascisme uit de twintigste eeuw was een revolutionaire, antidemocratische ideologie. De bestaande maatschappelijke orde moest vernietigd worden, individualisme overwonnen. Corporatisme zou maatschappelijke tegenstellingen laten oplossen in de almacht van de staat. Er zou een nieuwe mens opstaan, die geen hoger doel zou hebben dan het dienen van de natie. Hoe woorden van betekenis kunnen veranderen, blijkt uit het feit dat fascisme tegenwoordig alles kan zijn wat jouw kant niet aanstaat.


Antisemitisme is een kameleon die zich aanpast aan elke ideologie, ongeacht welk volk haar aanhangers hebben uitverkoren.


De groeiende macht van coterieën van rijken en machtigen herinnert aan communistische regimes uit de twintigste eeuw. Een vrije samenleving vereist de verdediging van het kapitalisme tegen de oligarchen.


De zogenaamde verharding van het debat is in werkelijkheid juist de verwekelijking die het gevolg is van de cultus van gekwetstheid. De woede komt voort uit lichtgeraaktheid, de scheldpartijen verraden fragiele ego’s. Voor de noodzakelijke verharding van het debat zijn schaarse ingrediënten vereist: incasseringsvermogen, distantie en rationele argumenten.


Politici die extreem rijken met gewone mensen contrasteren, geloven dat je alleen door materieel bezit aan de middelmaat kunt ontsnappen.


Het populaire advies om van jezelf te houden vindt nergens zoveel gehoor als bij leiders die hun eigen grote liefde zijn.


Het ontslag van degene die verantwoordelijk wordt gehouden voor een slecht resultaat is niet zozeer een maatregel als wel een magisch ritueel dat onvrede over de leiding moet bezweren.


Het werk van kunstenaars die zich laten leiden door modieuze opvattingen is propaganda voor de heersende opiniërende klasse.


Kunstenaars die foto’s van hun werk kuisen zodat ze voldoen aan de morele maatstaven van sociale media, tonen vooral hun talent voor volgzaamheid.


Toeschouwers gebruiken het om de geest te voeden. Critici als onderwerp van een beschouwing. Museumdirecteuren om het museum te positioneren. Handelaren om geld te verdienen. Ideologen om hun overtuiging te stutten. Een kunstwerk dat genoeg opvalt, wordt vanzelf toegepaste kunst.


Hotelketens en reisorganisaties rekruteren inwisselbare infanteristen om populaire bestemmingen te bezetten. Massatoerisme is modern kolonialisme.


Wat de economisch en cultureel dominante metropool van staal, beton en glas voor de twintigste eeuw was, is de groene sponsstad voor de eenentwintigste.


De school die kritisch denken boven kennis stelt, reduceert wetenschap tot een mening. De leerlingen staan niet op de schouders van reuzen, maar in de schaduw van dwergen.


Religieus fundamentalisme en atheïsme zijn allebei kinderen van het geloof. Het ene kind is voortdurend bang om zijn afkomst te verloochenen, het andere zet zich er permanent tegen af.


Een humanist beschouwt de mensheid als kroon op haar eigen schepping.


Vooruitgang betekent dat anderen het werk overnemen van degenen die er zeker van zijn dat kunstmatige intelligentie hun werk nooit zal kunnen overnemen.


Degenen die waarschuwen voor het normaliseren van wat niet normaal is, definiëren normaliteit als datgene wat strookt met hun eigen opvattingen.


Tolerantie is een pil met een coating in alle kleuren van de regenboog en onverschilligheid als werkzame stof.


Terwijl elke zomer meer toeristen het vliegtuig nemen naar een bestemming waar ze de ogen kunnen sluiten om hun gezicht naar de brandende zon te wenden, zien de bewoners hun land in vlammen opgaan. Een ramptoerist komt niet om naar de ramp te kijken, maar om eraan bij te dragen.


Politici die kiezers oproepen om voor het klimaat te stemmen, vergeten dat het klimaat al lang geleden aan de macht kwam en niet volgens democratische principes regeert.


De preoccupatie met hitterecords toont hoe de mens naar de klimaatverandering kijkt: als een konijn in de aanstormende koplampen.


Politici die zich om de bevolking bekommeren herken je aan hun hoogste doel: genoeg schoon water.


De ecologische tuin en de volledig bestrate tuin ernaast tonen de complexiteit van de klimaatproblematiek: zelfs buren wonen niet in dezelfde wereld.


Gezien de gevolgen van de verontreiniging van het oppervlaktewater valt te overwegen of degenen die zich schuldig maken aan illegale afvallozingen behalve voor een milieudelict ook voor een terroristisch misdrijf vervolgd moeten worden.


Zij die geloven dat de mens de aarde zal redden door de mensheid te redden, maken dezelfde vergissing als zij die geloven dat de mens de aarde zal vernietigen door de mensheid te vernietigen.


De klimaatverandering bedreigt de koffieteelt. Koffiedrinkers aller landen, verenigt u!


Het einde van de wereld is een verlaten transit lounge met flakkerende tl-buizen in een verloren ogenblik tussen nacht en ochtend op een onbekende luchthaven waar alle aansluitende vluchten geannuleerd zijn.